Przypominamy, na co OPP może wydać pieniądze z jednego procenta

Jesteście organizacją pożytku publicznego? Udało się Wam uzyskać środki z jednego procenta? Gratulujemy! I przypominamy, jakie ograniczenia mają OPP w dysponowaniu pieniędzmi z alokacji. 👇

Regulacje dotyczące 1%, w tym także wskazówki na co możecie go wydać, znajdują się w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ustawa daje OPP dużo przestrzeni, jeśli chodzi o decydowanie o tych wydatkach (a tak naprawdę szerzej: o sferach, w jakich możemy działać). Trzeba jednak pamiętać, żeby zachować spójność z celami organizacji (zapisami w statucie) oraz spełnić warunek wyodrębnienia środków. Warto też być w zgodzie z tym, co komunikowaliśmy, zbierając 1%.

Wydatki z jednego procenta według ustawy o pożytku

art. 27 ustęp 2 ustawy o pożytku

Otrzymane przez organizację pożytku publicznego środki finansowe pochodzące z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych mogą być wykorzystane wyłącznie na prowadzenie działalności pożytku publicznego.

Co oznacza zacytowany fragment ustawy o działalności pożytku publicznego? Wskazuje on tak naprawdę, że to sama OPP w największej mierze decyduje, na co wydaje środki. Musi jednak robić to w pewnych granicach. Są one zakreślone w ustawie dość szeroko. Katalog znajduje się w artykule 4 ustawy – to dobrze znana sfera pożytku. Wydatki muszą więc mieścić się w katalogu z art. 4, ale muszą też – o czym czasami zapominamy –  być spójne z tym, co organizacja pożytku publicznego ma zapisane w swoim statucie.

Wyodrębniamy 1%

Prawidłowe wydanie środków z 1% to nie tylko trzymanie się wskazówek opisujących, na co możemy wydać pieniądze. Środki z 1% i wydatki z 1% muszą być też odpowiednio księgowane. Nie możemy ich “zgubić” wśród innych wydatków.

art. 27 ustęp 2c ustawy o pożytku

Organizacja pożytku publicznego wyodrębnia w ewidencji księgowej środki, o których mowa w ust. 2, w tym wysokość środków wydatkowanych na promocję 1% podatku dochodowego od osób fizycznych, o której mowa w art. 27c ust. 1.

Wyodrębnienie 1% umożliwi wam potem prawidłową realizację jednego z obowiązków OPP, jakim jest sporządzenie specjalnego sprawozdania organizacji pożytku publicznego i umieszczenie go w bazie sprawozdań OPP (co z kolei otworzy wam drogę do zbierania 1% w kolejnym roku).

Wydajesz, kiedy chcesz

Ustawa o pożytku nie określa, w jakim terminie należy wydać środki z jednego procenta. Zależy to od samej organizacji i jej planów.

Pamiętajcie, na co zbieraliście

Organizacje pożytku publicznego prowadzą kampanie procentowe. Namawiają podatników, żeby je wybierali i wskazywali w deklaracji. W kampanii można komunikować tylko tyle, ale można komunikować więcej. I zwykle OPP to robią – informują, niekiedy precyzyjnie, na co planują przeznaczyć środki zebrane z 1%. W takiej sytuacji byłoby nieuczciwe przeznaczyć środki na coś zupełnie innego. Choć jak wskazano wyżej (a także niżej, ale w nieco innym kontekście) ostatecznie decyduje OPP.

Wskazania podatników potrafią sprawić problem

Podatnicy przekazujący 1 procent organizacjom pożytku publicznego mogą wskazywać w swoim zeznaniu tzw. cel szczegółowy. Z rubryki “cel szczegółowy” korzystają najczęściej organizacje, które prowadzą subkonta, ale mogą również korzystać z niej np. te, które zbierają na kilka celów-projektów i chcą otrzymać od podatników wskazówkę, co do konkretnego przeznaczenia alokacji.

Zdarza się jednak, że wskazanie w rubryce “cel szczegółowy” są dość przypadkowe – nie odpowiadają aktualnym działaniom OPP i celom, na które zamierzają przeznaczyć środki z 1%. Do czego w takich sytuacjach zobowiązuje OPP wskazanie podatnika?

Pytaliśmy o to w 2020 roku Departament Społeczeństwa Obywatelskiego. W odpowiedzi, którą otrzymaliśmy wybrzmiewa ogólna zasada – o przeznaczeniu środków decyduje ostatecznie sama organizacja pożytku.

Co się stanie, kiedy środki wydamy niezgodnie z ustawą?

Sytuację nieprawidłowego wydatkowania środków z 1% oraz konsekwencje tej sytuacji opisuje opisują ustępy 2a i 2b w artykule 27 ustawy o pożytku. Taką nieprawidłowość wykazuje kontrola (np. skarbowa lub Przewodniczącego Komitetu ds Pożytku Publicznego). Nieprawidłowo wydane środki podlegają zwrotowi i trafiają do specjalnego funduszu.

art. 27 ustępy 2a i 2b ustawy o pożytku

2a. W przypadku wydatkowania przez organizację pożytku publicznego środków finansowych pochodzących z 1% podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób niezgodny z ust. 2 [mówiącym jak środki można wydawać – zacytowaliśmy go na początku tekstu], stwierdzonego w wyniku kontroli, o której mowa w art. 29, lub kontroli przeprowadzonej przez inny organ kontroli państwowej, naczelnika urzędu skarbowego lub naczelnika urzędu celno-skarbowego, Dyrektor Narodowego Instytutu wydaje decyzję zobowiązującą organizację pożytku publicznego do zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków, określając kwotę podlegającą zwrotowi i termin, od którego nalicza się odsetki. W zakresie nieuregulowanym stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

2b. Środki, o których mowa w ust. 2a, są przekazywane na rzecz Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego.

Przeczytaj też w PORADNIK.NGO.PLNa co można wydać pieniądze z 1%?